Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Türkiye Cumhuriyeti’nde çalışma hayatına ilişkin politika ve düzenlemeler ile sosyal güvenlik sisteminin genel çerçevesinden sorumlu bakanlıktır. Bakanlık, iş ilişkilerinin düzenlenmesi, çalışma barışının korunması, iş sağlığı ve güvenliği kültürünün güçlendirilmesi ve sosyal güvenlik alanında sürdürülebilir bir yapının geliştirilmesi için çalışmalar yürütür.
Kuruluş ve tarihçe
Türkiye’de çalışma hayatına yönelik merkezi yapı, 1940’lı yıllarda Çalışma Bakanlığının kurulmasıyla şekillenmiştir. 1945 yılında Çalışma Bakanlığı kurulmuş, 1970’li yıllarda ise sosyal güvenlik alanı için ayrı bir Sosyal Güvenlik Bakanlığı oluşturulmuştur. 1983 yılında yapılan düzenleme ile Çalışma Bakanlığı ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı birleştirilerek Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı adı altında yeniden teşkilatlandırılmıştır. Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’ne geçiş sürecinde kısa süreli birleşme ve yeniden yapılandırma süreçlerinin ardından, 2021 tarihli Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı güncel yapısıyla yeniden kurulmuştur.
Görev ve sorumluluklar
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının başlıca görevleri şunlardır:
- Çalışma hayatına ilişkin mevzuatı hazırlamak, geliştirmek ve uygulanmasını takip etmek
- İşçi, işveren ve kamu kesimi arasında sosyal diyalog ve çalışma barışını güçlendirmek
- İş sağlığı ve güvenliği alanında standartlar, politikalar ve denetim mekanizmaları oluşturmak
- İstihdamı artırmaya yönelik program ve politikalar geliştirmek
- Sosyal güvenlik sisteminin genel ilke ve hedeflerini belirlemek, ilgili kurumlarla koordinasyonu sağlamak
- Kayıt dışı istihdamla mücadele etmek ve çalışma hayatında hakların korunmasına yönelik denetimler yürütmek
- Uluslararası kuruluşlarla (ILO vb.) çalışma hayatı ve sosyal güvenlik alanında iş birliği ve uyum çalışmalarını yürütmek
Hizmet alanları
Bakanlığın hizmetleri, çalışma hayatı ve sosyal güvenlik ekseninde farklı başlıklarda toplanır:
- Çalışma ilişkileri: İş sözleşmeleri, çalışma süreleri, ücret, izinler, iş güvencesi ve benzeri iş hukuku konuları
- İş sağlığı ve güvenliği: İşyerlerinde risklerin azaltılması, iş kazaları ve meslek hastalıklarının önlenmesine yönelik politika ve denetimler
- İstihdam ve işgücü piyasası: İstihdamın artırılması, işgücü piyasasının izlenmesi, mesleki eğitim ve uyum programları
- Sosyal güvenlik politikaları: Emeklilik, malullük, ölüm, iş kazası, meslek hastalığı gibi sosyal güvenlik risklerine ilişkin sistemin genel yapısının belirlenmesi
- Uluslararası çalışma ilişkileri: Yurt dışında çalışan vatandaşlara yönelik çalışmalar ve uluslararası işgücü hareketliliğine ilişkin düzenlemeler
Teşkilat yapısı
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının teşkilatı, merkez ve taşra birimlerinden oluşur. Merkez teşkilatında bakan, bakan yardımcıları, genel müdürlükler, başkanlıklar ve danışma-destek birimleri yer alır. Taşra teşkilatı ise illerde ve bazı ilçelerde faaliyet gösteren il müdürlükleri ve bağlı birimler üzerinden hizmet verir. Ayrıca sosyal güvenlik ve istihdam alanında görev yapan kurum ve kuruluşlarla koordineli çalışır.
İlgili kurum ve kuruluşlar
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile ilişkili temel kurum ve yapılar arasında Türkiye İş Kurumu (İŞKUR), Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), Mesleki Yeterlilik Kurumu ve iş sağlığı-güvenliği, eğitim ve araştırma merkezleri yer alır. Bu kurumlar, bakanlığın belirlediği politika ve hedefler doğrultusunda çalışma hayatı ve sosyal güvenlik alanındaki uygulamaları yürütür.