Uzay ve Astronomi kategorisi; gezegenler, yıldızlar, galaksiler, kara delikler, uzay görevleri, teleskoplar ve gözlem teknikleri gibi konuları bir araya getirir. Bu bölümde temel astronomi kavramlarını, uzay araştırmalarının tarihini, güncel keşifleri ve amatör gökyüzü gözlemi için rehber niteliğinde yazıları bulacaksınız.
En uzun gündüz, Kuzey Yarımküre’de yılın en uzun gündüz süresinin ve buna bağlı olarak en kısa gecenin yaşandığı gündür. Bu gün, “yaz gündönümü” (Haziran gündönümü / June solstice) çevresinde gerçekleşir ve çoğu yıl 20–22 Haziran aralığına denk gelir. Türkiye’de halk arasında genellikle 21 Haziran en uzun gündüz diye bilinir. Bu olay, günlük hava durumundan değil; … Devamını oku
En uzun gece, Kuzey Yarımküre’de yılın en kısa gündüzünün yaşandığı kış gündönümü çevresindeki gecedir. Halk arasında “21 Aralık en uzun gece” diye bilinir; çünkü çoğu yıl Aralık gündönümü 21 Aralık’a denk gelir (bazı yıllar 20–22 Aralık aralığına kayabilir). Bu olay, “hava bir anda soğudu” gibi günlük değişimlerden değil; Dünya’nın eksen eğikliği nedeniyle Güneş ışınlarının yıl … Devamını oku
Kış gündönümü, Kuzey Yarımküre’de yılın “en kısa gündüz, en uzun gece” yaşanan günüdür. Bu tarihte Güneş, gökyüzünde yıl içindeki en düşük öğle yüksekliğine ulaşır; yani gün boyunca daha alçaktan seyreder ve daha erken batar. Astronomik olarak kış mevsiminin başlangıcı da kış gündönümüyle ilişkilendirilir. Kış gündönümü ne zaman olur?Kış gündönümü çoğunlukla 21 Aralık veya 22 Aralık … Devamını oku
Yıldız kayması, gece gökyüzünde bir anda beliren kısa ve parlak ışık çizgisinin halk arasındaki adıdır. Aslında kayan bir yıldız değildir. Bu ışık izi, uzaydan gelen çok küçük taş veya toz parçacıklarının (meteoroid) Dünya atmosferine yüksek hızla girip sürtünme nedeniyle ısınarak parlamasıyla oluşur. Gördüğümüz olaya bilimsel olarak “meteor” denir. Yıldız kayması neden yıldız değildir?Yıldızlar çok uzakta, … Devamını oku
Işık kirliliği, gece yapılan aşırı ve yanlış yönlendirilmiş yapay aydınlatmanın gökyüzünü gereğinden fazla “parlatması” durumudur. Sokak lambaları, reklam panoları, bina aydınlatmaları ve güçlü projektörler, ışığın bir kısmını gökyüzüne doğru yayar. Bu ışık atmosferde saçılır ve şehirlerde gece gökyüzünün doğal karanlığını azaltır. Işık kirliliği neden önemlidir?Işık kirliliği yalnızca “yıldızların az görünmesi” demek değildir. Gece ekosistemlerini, … Devamını oku
Geminid meteor yağmuru, her yıl Aralık ayında gözlemlenen ve “yılın en güçlü meteor yağmurlarından biri” olarak anılan gökyüzü olayıdır. Halk arasında çoğu zaman “yıldız kayması” diye bilinen ışık izleri, aslında Dünya atmosferine çok yüksek hızlarla giren küçük toz ve kaya parçacıklarının (meteoroidlerin) sürtünme nedeniyle ısınıp parlamasıyla oluşur. Meteor, meteoroid, meteorit farkı Geminidler neden “özel” kabul … Devamını oku
Geminid meteor yağmurunu izlemek için teleskopa ihtiyacın yok. Asıl mesele, gökyüzünü geniş açıyla görebilmek ve ışık kirliliğini mümkün olduğunca azaltmak. Bu rehber, “teleskopsuz izleme” ve “şehir ışıklarından kaçınma” odaklı pratik bir yol haritası sunar. 1) En kritik kural: Işık kirliliğinden uzaklaşŞehir ışıkları gökyüzünü aydınlatarak sönük meteorlara adeta perde çeker. Bu yüzden: 2) Teleskop değil, çıplak … Devamını oku
